တၢ်အီၣ်အက့အခီလီၤဖှံၣ် အလ့ၣ်ဆံး
၆ ဂဲးလၢၣ်ထၢၣ်ဒၢ
ပသိၣ်အလီၢ်အဖီလာ်
၆ ဂဲးလၢၣ်ထၢၣ်ဒၢ
ပသိၣ်အလီၢ်အဖီလာ်
တၢ်မၤသကိးတၢ်အကျိၤအကျဲ
တၢ်သူကဒါဘၣ်က့ၤ တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၢ် လၢနဟံၣ်ပူၤန့ၣ် ညီဝဲန့ၣ်လီၤ!
တၢ်အကျိၤအကျဲလၢအဘၣ် အိၣ်ဝဲအါမးလၢ ကထၢဖှိၣ် တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုထံၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကဲဘျုး ဘၣ်ဃးဒ်လဲၣ် ကထၢဖှိၣ် ဒီး ပာ် တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၢ်, ဒီး စာရဲၣ်ကျဲၤလၢ တၢ်ဖိတၢ်လံၤမနုၤတဖၣ်လၢ တၢ်တူၢ်လိာ်အီၤ ဒီး တၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤ လၢ တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၢ်ထၢၣ်အပူၤ န့ၣ်တက့ၢ်.
တၢ်မၤအသးဒ်လဲၣ်
မၤလိာ် နတၢ်အီၣ်ဘျဲၣ်စဲၢ် (food scrap) ထၢၣ် လၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤလၢတနံၣ်တဘျီ လၢအတလၢာ်အပှ့ၤန့ၣ်တက့ၢ်.
တဘၣ် စူးကါထၢၣ်ဒၢလၢအပှံၢ်လီၤကွံာ်သ့တဖၣ်တဂ့ၤ — ထၢၣ်ဒၢတဖၣ် လၢ Ramsey ဒီး Washington ကီၢ်ရ့ၣ်ခီးထံၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤန့ၣ် လီၤဆီဒၣ် တၢ်လၢ တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ထၢဖှိၣ်နတၢ်အီၣ်အက့အခီလီၤဖှံၣ်တဖၣ် လၢထၢၣ်ပူၤတက့ၢ်. တစှၤကတၢၢ် တနွံတဘျီ, စၢတံၢ်အကမိာ်တခါ ဖဲအခိၣ်ထိးလၢကကးတံာ်ထၢၣ်ဒၢန့ၣ်တက့ၢ်.
စၢထၢၣ်အဖီခိၣ်ထိးနၤ ဒ်သိးနကစၢတၢ်အူကဖိဖျၢၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်တက့ၢ်. တၢ်ဃုထၢအဂၤတခါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ စၢဖှိၣ်ထၢၣ်အနၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲနမ့ၢ်ဃုထၢကျဲအံၤန့ၣ်, စၢအီၤခံထပ် (double-knot) ဒ်သိး ကအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤလၢ အကးတံာ်ဃာ်အသးဂ့ၤဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်တက့ၢ်.
ပာ်လီၤ နတၢ်အီၣ်ဘျဲၣ်စဲၢ်ထၢၣ် လၢ နတဃာ်ဒၢ မ့တမ့ၢ် တဃာ်ဒၢဖးဒိၣ် အပူၤ လၢတၢ်ထၢဖှိၣ်အဂီၢ်တက့ၢ်.
တဘၣ် ထၢနုာ်လီၤ တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၢ်ထၢၣ်ဒၢတဖၣ်
- လၢ န တၢ်က့ၤစူးကါကဒီး အလ့ၣ် ပူၤ
- လၢနတဃာ်အလ့ၣ် မ့တမ့ၢ် တဃာ်ဒၢဖးဒိၣ် အဖီခိၣ် မ့တမ့ၢ် အကပၤ
- လၢ တဃာ်ဒၢ ညီနုၢ် အပူၤ
ဝံၤဝဲလံ! တၢ်အီၣ်ဘျဲၣ်စဲၢ်တဖၣ် ကဘၣ်တၢ်မၤအုၣ်မၤကျၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထၢဖှိၣ်ဝံၤအခါ, တၢ်အီၣ်အက့အခီလီၤဖှံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်နီၤဖးအီၤဒီး တၢ်ကမှံၤ ဒီးဆှၢအီၤဆူ တၢ်မၤဟးဂီၤလၢစဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
အစားအသောက်အပိုင်းအစများ စုဆောင်းနည်း
တၢ်စူးကါ တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၤထၢၣ်ဒၢတဖၣ်
တၢ်မၤထွဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီအအုး အကျဲလၢအဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲအါမံၤလီၤ. ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကဲဘျုး ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အီၣ်တၢ်အီအအုး တၢ်ထံးဖှဲၣ်အတၢ်မၤအကျဲ ဒီးမၤလိသ့ၣ်ညါဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကပာ်ဃာ်, တၢ်စၢဃာ် ဒီးတၢ်ဆီတလဲကဒါက့ၤ နတၢ်အီၣ်တၢ်အီအအုးအထံးန့ၣ်တက့ၢ်.
တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လၢ တၢ်ပာ်ဃာ်အဂီၢ်
သူက့ၤ သးစူလၢ တၢ်ပာ်အပူၤတဖၣ်အပူၤ ဒီး ဃုထၢ တၢ်ပာ်လီၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးနဲအဂ့ၤကတၢၢ်တက့ၢ်.
- Washington County ဟ့ၣ် ပှၤအိၣ်ဝဲဆိးဝဲတဖၣ် ဒၢအကလၢာ် လၢတၢ်ထၢဖှိၣ် တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဆဲးလီၤမံၤလၢ ဒၢတခါအဂီၢ် ဒီး မၤလိအါထီၣ်ဖဲ WashCoRecycles.com/FoodScraps น့ၣ်တက့ၢ်.
- Ramsey ခီးထံၣ် တဟ့ၣ်လီၤ ပှၤအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်ဖိတဖၣ် တၢ်ဒၢလၢ တၢ်ထၢဖှိၣ် တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၢ်အဂီၢ် ခဲအံၤဘၣ်.
တၢ်မနုၤလဲၤနုာ်လၢ တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၤအထုးအပူၤလဲၣ်.
တၢ်အီၣ်တၢ်အီ ခဲလၢာ် တၢ်တူၢ်လိာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. အံၤမ့ၢ် တၢ်အီၣ်အက့အခီလီၤဖှံၣ်တဖၣ်လၢအညီနုၢ်တဖၣ် အစရီလီၤ.
- ကိၣ်ဖံအမှု ဒီးကိၣ်ဖံစဲးစးခိတဖၣ်
- တၢ်သၣ်တၢ်လာ် ဒီး ဟုသး (ပၣ်ဃုာ်ဒီး အဖံး, အခီၣ် ဒီး အကလဲၢ်တဖၣ်)
- နုၢ်တၢ်မၤအိၣ်ကနိတဖၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး ကိၣ်နုၢ်ထံ ဒီး ယိၤကၢး)
- တၢ်သၣ် ဒီး တၢ်သၣ်အကလဲၢ်တဖၣ် (တပၣ်ဃုာ်ဒီး သ့ထိးဖၣ်အကုသူတဖၣ်ဘၣ်)
- ကိၣ်, ကိၣ်လး, ခီၣ်ညၣ်, ဟု ဒီး စံရံယၢၣ်
- ဒီၣ် ဒီး ဒီၣ်ကလဲၢ်တဖၣ်
- တၢ်အီၣ်လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ဖု မ့တမ့ၢ် တၢ်အီၣ်သုးအုတဖၣ်
- ဆၣ်ညၣ် ဒီး ပီလလဲၣ်ညၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး ဃံ, ညၣ်ဖျုၣ် ဒီး အကလဲၢ်တဖၣ်)
- ပဲ ဒီး ပဲသီ
- လဖျဲၣ်အလာ် ဒီး စးခိလဖျဲၣ်ထၢၣ်
- ပုဂံၢ်, ပုဘ့ၣ် ဒီး ပုခ့ပ့ၢ်အချံတဖၣ်
- ကိၣ်မုၢ်, ကိၣ်ပၢၢ်, ကိၣ်မုၢ်အဘု ဒီး တၢ်ချံတၢ်သၣ်တဖၣ်
- နုၢ်သဟီၣ် ဒီး ပနံာ်တၢ်မၤအိၣ်ကနိတဖၣ်
- တၢ်ချံ (ပၣ်ဃုာ်ဒီး ထိၣ်အီၣ်တၢ်ချံ)
- ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ တၢ်အီၣ်
ထဲ BPI®-တၢ်အုၣ်ကီၤ ကဲထီၣ်ဟီၣ်ဩံၣ်သ့ ခီၣ်, ပကိ, နုၢ်မ့, ထုး, စဲးလံာ် parchment, ဖယီၣ်စဲးလံာ်, ခီဖီ pods, ဒီးတၢ်အဂၤတဖၣ် ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ကွၢ်လၢ တၢ်ဖိတၢ်လံၤ မ့တမ့ၢ် အတၢ်ဒၢ အလိၤန့ၣ် အိၣ်ဒီး “ကဲထီၣ်ဟီၣ်ဩံၣ်သ့ (compostable)” တၢ်ပနီၣ် (logo) လၢ Biodegradable Products Institute (BPI) အအိၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.
- စးခိသုးစု
- ထံးၡူစးခိဒီး တၢ်၀ါဖိအကလီလၢတအိၣ်ဒီးမဲၣ်ထံ တၢ်ဖှူတၢ်အလွဲၢ် ဒီးတၢ်ကပီၤမျာ်မျာ်ဒီးတဘၣ်စူးကါအီၤဒီးတၢ်ကယၢကယဲမဲာ်သၣ် မ့တမ့ၢ် ဂာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်
- စးခိတီၣ်လၢတၢ်ပာ်ဆီဒံၣ်တဖၣ် (ထုးကွံာ်တၢ်ကျးစဲ မံၤပနီၣ်တမံၤလၢ်လၢ်)
ပနံာ်မံၤပနီၣ်စးခိတဖၣ်လၢ တၢ်သူကဒါက့ၤကဒီးအီၤတဘျီသ့န့ၣ် တၢ်ကြၢးပာ် အီၤလၢနလ့ၣ်လၢတၢ်စူးကါကဒါက့ၤတၢ်သ့ မ့တမ့ၢ် တဃာ်ဒၢဖးဒိၣ်, လၢကပာ် ဖှိၣ်ဃုာ်တပူၤဃီလၢ တၢ်ထၢဖှိၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဘျဲၣ်အစဲၤတဖၣ်အပူၤလီၤ. သမံသမိးဒီး သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်လၢအတီၣ်တၢ်သူကဒါက့ၤတၢ်တဘျီကဒီးလၢ တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအတူၢ်လိာ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တက့ၢ်.
- ဟံၣ်တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိတဖၣ်လၢတၢ်တံာ်အီၤ (ပၣ်ဃုာ်ဒီး ဖီကဒိၣ်ဆံးတဖၣ်)
- သ့ၣ်အလ့ၣ်အက့ဆံး ဆံးဖိတဖၣ် (ဒ်အမ့ၢ် နီၣ်တံာ်ဘိ, ထံခုၣ်ဘိတဖၣ်ဒီးတၢ်ခဲးမဲဘိတဖၣ်)
အဲၣ်ဒိးန့ၢ် စရီလၢ နရံးဖရံး မ့တမ့ၢ် နထၢၣ်အဂီၢ်ဧါ.
နီၣ်ဆီၣ် နှီၣ်ခိၣ်လၢထွဲတခီ လၢကဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်နဲၣ်ကျဲတဖၣ်, လံာ်ရၤလီၤဖိတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်တူၢ်လိာ်အီၤ ဒီး တၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤအစရီတဖၣ်လၢ တၢ်ထုးထီၣ်အီၤညီ ဒီးအဂၤတဖၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.
တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်လၢ ကဘၣ်မၤ တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤတဖၣ် ဒ်လဲၣ်ဧါ.
ကွၢ်နကီၢ်ရ့ၣ်ခီးထံၣ်အပှာ်ယဲၤသန့လၢကမၤန့ၢ်အါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဘၣ်ဃးဒီး ကဘၣ်တၢၤကွံာ်တၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်လၢတၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤလၢ တၢ်ထၢဖှိၣ် တၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်တက့ၢ်.