ယထၢနုာ်တၢ်မနုၤသ့လၢယတၢ်အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၤထၢၣ်ဒၢတဖၣ်အပူၤလဲၣ်.
တၢ်အီၣ်တၢ်အီအကလုာ်ခဲလၢာ်
တၢ်တူၢ်လိာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအကလုာ်ခဲလၢာ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်အီၣ်အက့အခီလီၤဖှံၣ် အကလုာ်ညီနုၢ်စရီန့ၣ်လီၤ-
- ခီဖံၣ်အသံး ဒီးနီၣ်ပှံၢ် ခီဖံၣ်တဖၣ်
- တၤသူတၤသၣ် ဒီးတၢ်ဒိး တၢ်လၣ်တဖၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၤသၣ်အဖံးတဖၣ်, အချံဒၢ တဖၣ်ဒီး အဘ့ၣ်တဖၣ်)
- တၢ်အီၣ်ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်နုၢ်ထံတဖၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်နုၢ်ထံ လီၤသကၤဒီး တၢ်နုၢ်ထံဆံၣ်)
- တၤသၣ်ချံတဖၣ် ဒီးတၤသၣ်ချံ အကုကိၤတဖၣ် (တပၣ်ဃုာ်ဒီး သ့ၣ်ထိးဖၣ် အကုသူတဖၣ်ဘၣ်)
- ကိၣ်ပီၣ်မူး, ထီၣ်ထံယၣ်, ဖၣ်စတၣ်, မ့ၤ ဒီးတၢ်ချံအီၣ်
- ဆီဒံၣ် ဒီးဆီဒံၣ် အဘ့ၣ်တဖၣ်
- တၢ်အီၣ်လၢ ကုၤထီၣ်ဒီး အအုၣ်အကျၣ်
- တၢ်ဖံးတၢ်ညၣ် ဒီးပီၣ်လဲၣ် တၢ်အီၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဃံတၢ်ကွဲ, ညၣ်သဘံၣ် ဒီးတၢ်အကု တဖၣ်)
- သဘ့ဒီး ပထိးချံ အကလုာ်ကလုာ်
- လးဖးအလၣ် ဒီး လးဖးထံ ထၢၣ်ဒၢတဖၣ်
- ဘုခ့ အကျူၤတဖၣ်, ဘုခ့ဘ့ၣ်ပှၢ် တဖၣ် ဒီးဘုခ့ပ့ၢ်အသံး အကာ်တဖၣ်
- ကိၣ်ဖးစထြံၣ်,, ကိၣ် တၢ်ညၣ်ဘၢမံ, ကိၣ်ကမူၣ် ကျဲသးဒီးထံ ဒီးတၢ်ဆၢ ကိၣ်လိၣ်
- သ့ၣ်ဂံၢ်၀ၣ်စဲ ဒီးတၢ်နၢမူ နၢဆှီတဖၣ်
- တၢ်အချံအသၣ် (ပၣ် ဃုာ်ဒီး ထိၣ်အတၢ်အီၣ်)
- ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ အတၢ်အီၣ်
တၢ်လၢအကဲထီၣ်ဟီၣ်စီသ့တဖၣ်လၢ BPI အုၣ်ကီၤတူၢ်လိာ်ဝဲ
ခွး, လီခီ, သဘံၣ်လီခီ, ထၢၣ်ဒၢ, လံာ်တၢ်ဖံး, ကနဲဃီးလံာ်က့, ခီဖံၣ်ဒၢ, ဒ်န့ၣ်တဖၣ်လၢအကဲထီၣ်ဟီၣ်စီသ့လၢ ထဲလၢ BPI အုၣ်ကီၤတူၢ်လိာ်ဝဲ. သမံသမိးကွၢ် ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်ဘိၣ်တၢ်စှၢၤတဖၣ်လၢအိၣ်ဒီး "တၢ်မၤဟီၣ်စီသ့" ပနံာ်မံၤပနီၣ်လၢ ပနံာ်ပှံၢ်လီၤကွံာ်သ့တၢ်ကရၢကရိ (Biodegradable Products Institute) (BPI)အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ်က့လၢတၢ်စူးကါတဘျီကဒီးတသ့
- ထံးၡူစးခိ
- ထံးၡူစးခိဒီး တၢ်၀ါဖိအကလီလၢတအိၣ်ဒီးမဲၣ်ထံ တၢ်ဖှူတၢ်အလွဲၢ် ဒီးတၢ်ကပီၤမျာ်မျာ်ဒီးတဘၣ်စူးကါအီၤဒီးတၢ်ကယၢကယဲမဲာ်သၣ် မ့တမ့ၢ် ဂာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်
- စးခိတီၣ်လၢတၢ်ပာ်ဆီဒံၣ်တဖၣ် (ထုးကွံာ်တၢ်ကျးစဲ မံၤပနီၣ်တမံၤလၢ်လၢ်)
ပနံာ်မံၤပနီၣ်စးခိတဖၣ်လၢ တၢ်သူကဒါက့ၤကဒီးအီၤတဘျီသ့န့ၣ် တၢ်ကြၢးပာ် အီၤလၢနလ့ၣ်လၢတၢ်စူးကါကဒါက့ၤတၢ်သ့ မ့တမ့ၢ် တဃာ်ဒၢဖးဒိၣ်, လၢကပာ် ဖှိၣ်ဃုာ်တပူၤဃီလၢ တၢ်ထၢဖှိၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအဘျဲၣ်အစဲၤတဖၣ်အပူၤလီၤ. သမံသမိးဒီး သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်လၢအတီၣ်တၢ်သူကဒါက့ၤတၢ်တဘျီကဒီးလၢ တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအတူၢ်လိာ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တက့ၢ်.
တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂၤလၢတၢ်တူၢ်လိာ်အီၤ
- ဟံၣ်တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိတဖၣ်လၢတၢ်တံာ်အီၤ (ပၣ်ဃုာ်ဒီး ဖီကဒိၣ်ဆံးတဖၣ်)
- သ့ၣ်အလ့ၣ်အက့ဆံး ဆံးဖိတဖၣ် (ဒ်အမ့ၢ် နီၣ်တံာ်ဘိ, ထံခုၣ်ဘိတဖၣ်ဒီးတၢ်ခဲးမဲဘိတဖၣ်)
စရီအံၤအပူၤ ပၣ်ဃုာ်ဒီး ဟံၣ်ဃီတၢ်ပီးတၢ်လီညီနုၢ်တဖၣ် လၢတဘၣ်ထွဲဒီးနတၢ်အီၣ်အက့အခီလီၤဖှံၣ်ထၢၣ်အဒိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအိၣ်ဒီးသးဒ့ဒီအခါ, တဘၣ်ထၢနုာ်တၢ်တဖၣ်အံၤလၢ ထၢၣ်ပူၤတဂ့ၤ.
This list includes examples of common household items that do NOT belong in your food scrap bags. When in doubt, keep it out.
- ဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါတဖၣ်
- ဘဲးထြံၣ် မ့တမ့ၢ် အံၣ်လဲးထြံး တဃာ်
- သ့ထိးဖၣ်အကုသူတဖၣ်
- တၢ်ဖံးတၢ်ညၣ်စးခိ, စးခိ ကနဲဃိး, လံာ်တၢ်ဖံးစးခိ မ့တမ့ၢ် ကိၣ်မးဖ့ အခွးတဖၣ် (လၢ တအိၣ်ဒီး BPI ပနံာ်မံၤပနီၣ်)
- ကၣ်တိ (ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်နုၢ်ထံ, စပံးထံ, တၢ် ညၣ်ချီထံ ဒီးကိၣ်ထံခုၣ်ဖီ အဒၢတဖၣ်)
- သွဲၣ်လး
- တၢ်ပံာ်ဆၢ
- စံကရဲး
- ဘဲအဖျၢၣ်ဖိ ဒီးအဘိတဖၣ်- ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ အသံတဖၣ်
- လုၣ်မၤကဆှီ မဲတဖၣ်
- တၢ်ပးခံ တဖၣ်
- စဲးမၤဃ့ထီ တၢ်အလုၣ်ယဲၤဖိတဖၣ် မ့တမ့ၢ် စဲးမၤဃ့ထီ တၢ်အက့ဖိတဖၣ်
- တၢ်ဘိၣ် တၢ်အီၣ်တဖၣ်
- တၢ်မၤခုၣ်လီၤ သကၤ တၢ်အီၣ်အဒၢတဖၣ်
- စုဖျီၣ်, တၢ်အူကဖိ မ့တမ့ၢ် ပနံာ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤ ဒ်န့ၣ်သိးတဖၣ်
- သိဃီး မ့တမ့ၢ် သိ
- ခိၣ်သူ ဒီးစုမ့ၣ်လၢ တၢ်တံာ်ကွံာ်အီၤတဖၣ်
- တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် တဃိာ်တဃာ်တဖၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ခဲၣ်လွဲၢ်, တၢ်မၤကဆှဲ ကဆှီတဖၣ် ဒီး သိလ့ၣ် စဲးဖီကဟၣ် အထံအနိတဖၣ်)
- တၢ်အ ထံအနိတဖၣ်
- ကသံၣ်ကသီတဖၣ် ဒီးဘံၣ်တၣ်မံၣ်တဖၣ်
- မဲး ခြိၣ် ဝ့း ဘုခ့ပ့ၢ်အဒၢတဖၣ်
- ကိၣ်ဖံစၣ် အဒၢတဖၣ်, စးခိ မ့တမ့ၢ် ဖျးစတံး ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ် (ဒ်အမ့ၢ် လီခီ, ခွးသလၢ, ထံခွးဒီး တၢ်အီၣ်ဒၢလၢ တၢ်သူအီၤထဲတဘျီဧိၤ တဖၣ်) လၢတအိၣ်ဒီး BPI ပနံာ်မံၤပနီၣ်
- ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ အအ့ၣ် အဆံၣ်, တၢ် ကမှံၤကမှီာ် မ့တမ့ၢ် လီၢ်မံလီၢ်ဒါတဖၣ်
- နီၢ်ကစၢ် တၢ်ကဆှဲကဆှီ ပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်
- ဖျးစတံး ထၢၣ်ဒၢ တဖၣ်
- ဖျးစတံးဖီးတဖၣ် (ဖိး TM)
- တၢ် ထုးထီၣ် ပနံာ်တၢ် ကျးစဲ တဖၣ်
- တၢ်ဖိတၢ်လံၤ လၢတၢ်စူးကါ ကဒီးအီၤသ့တဖၣ် (တၢ်ဒၢ, တလါစးခိ, ထံခွးယွၤခၣ်စိး, ပှာ်စၢၢ်ထး, လံာ်က့ ဒီးဖျးစတံး)
- လၢၢ်, ဟီၣ်ခိၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ကမှံၤကမှီာ်
- ရၢးဘၢၣ် မ့တမ့ၢ် ရၢးဘၢၣ်အကွီၤတဖၣ်
- တၢ်ခိၣ်စူ ကနၣ်အ့ၣ် တဖၣ်
- စးခိအပျ့တဖၣ်
- တၢ်ကျးစဲ လၢအအိၣ်လၢ တၢ်ထုး ထီၣ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဖီခိၣ်
- တၢ်တဃိာ်တဃာ်တဖၣ်
- စဲးခွဲသိၣ်မၤ ကဆှီတၢ်အထၢၣ်ဒၢ တဖၣ် ဒီးတၢ်ဘၣ်ထွဲတဖၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ခွဲသိၣ် တၢ်ဒါတဖၣ်
- ကနဲဃိး
- တၢ်ထွါ (ခဲလၢာ်)
- သ့ၣ် မ့တမ့ၢ် လွးကမူၣ်တဖၣ်
- ဖျးစတံး ဘိၣ်ဘံတၢ်တဖၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ဒၢတဖၣ် (ပၣ်ဃုာ်ဒီး ဖျးစတံး တၢ်အီၣ်ဒၢတဖၣ်) လၢတအိၣ်ဒီး BPI ပနံာ်မံၤပနီၣ်- တၢ်ဘိၣ်တၢ်အီၣ် စးခိတဖၣ်, ထံးၡူစးခိတဖၣ်, စးခိဘိၣ်တၢ်တဖၣ်, တၢ်စဲ မ့တမ့ၢ် လံာ် တူၢ်လိာ်စ့တဖၣ်
- ကရၢၢ်ဒီး ကရၢၢ်တဃိာ်တဃာ်တဖၣ် (ပၣ် ဃုာ်ဒီး နီၣ်တပံၢ်တမါ, တၢ်အလၣ်တဖၣ် ဒီးတၢ်အဒ့အတြၢ် တဖၣ်)
ကွၢ်နကီၢ်ရ့ၣ်ခီးထံၣ်အပှာ်ယဲၤသန့လၢကမၤန့ၢ်အါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဘၣ်ဃးဒီး ကဘၣ်တၢၤကွံာ်တၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်လၢတၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤလၢ တၢ်ထၢဖှိၣ် တၢ် အီၣ်အဘျဲၣ်အစဲၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်တက့ၢ်.